Bölüm 23 / 33
WordPress
WordPress çekirdeği, tema, eklenti, hook, içerik modeli, REST API, performans ve güvenlik kavramları.
5 canlı örnek — seçerek incele
İlgili kavramlar: Textarea, Rich Text
Metin editörü (basit WYSIWYG)
Öğretici örnek — production’da TipTap / Lexical gibi editörler tercih edilir.
PHP ve veritabanı tabanlı açık kaynak içerik yönetim sistemi.
- CMST
İçerik oluşturma, düzenleme, yayınlama ve kullanıcı yönetimi sağlayan sistem.
WordPress'in temel yönetim, içerik, kullanıcı ve API kodları.
WordPress yönetim paneli dizini ve arayüzü.
Tema, eklenti ve yüklenen medya dosyalarının bulunduğu dizin.
WordPress core kütüphane ve sınıflarının bulunduğu dizin.
Veritabanı, salt, debug ve site yapılandırma ayarlarını içeren dosya.
WordPress tablo adlarının wp_ gibi başlangıç öneki.
Sitenin şablon, stil ve frontend görünümünü belirleyen paket.
PHP template dosyaları ve Customizer yaklaşımını kullanan geleneksel tema.
Site Editor ve HTML block template'leri kullanan modern tema türü.
Ana temayı değiştirmeden özelleştirme sağlayan alt tema.
Child theme'in şablon ve stillerini miras aldığı ana tema.
Belirli sayfa türünün HTML/PHP yapısını oluşturan dosya.
WordPress'in istek türüne göre hangi template dosyasını seçeceğini belirleyen sıra.
Başka daha özel template bulunmadığında kullanılan son tema şablonu.
Site ana sayfası için öncelikli template.
Blog yazıları listesi sayfası template'i.
Tekil blog yazısı template'i.
Tekil sayfa template'i.
Kategori, tarih veya post type arşivlerinin genel template'i.
Kategori arşiv sayfası template'i.
Custom taxonomy arşivi template'i.
Belirli custom post type tekil sayfa template'i.
Belirli custom post type arşiv template'i.
Bulunamayan sayfa template'i.
Tema üst alanı ve head açılışını içeren ortak template parçası.
Tema özellikleri, hook kayıtları ve yardımcı PHP kodlarının bulunduğu dosya.
Tema bilgisi header'ı ve ana stil dosyası.
Block theme ve editor için renk, tipografi, spacing ve stil ayarlarını tanımlar.
Header veya footer gibi tekrar kullanılan şablon bölümü.
- LoopT
WordPress sorgusundaki post kayıtlarını sırayla gösteren temel PHP döngüsü.
have_posts ve the_post ile mevcut sorgu kayıtlarını işleyen standart yapı.
Post, sayfa ve custom post type sorguları oluşturan WordPress sınıfı.
WordPress'in mevcut URL için otomatik oluşturduğu birincil içerik sorgusu.
Tema veya eklentinin ek içerik için oluşturduğu bağımsız WP_Query.
WordPress sorgusunun post type, taxonomy ve pagination gibi parametreleri.
Ana sorgu çalışmadan parametrelerini değiştiren hook.
WordPress'e yeni özellik veya entegrasyon ekleyen bağımsız kod paketi.
wp-content/mu-plugins içinde otomatik aktif olan ve panelden kapatılamayan eklenti.
Eklenti adı, sürüm ve yazar bilgisini ana PHP dosyasında tanımlar.
Eklenti aktif edildiğinde kurulum işlemi çalıştırır.
Eklenti devre dışı bırakıldığında geçici temizleme işlemi çalıştırır.
Eklenti silinirken kalıcı ayar ve tabloları kontrollü kaldırır.
- HookT
WordPress çalışma akışının belirli noktasına özel kod bağlama sistemi.
Belirli olayda ek işlem çalıştıran hook türü.
Bir değeri kullanılmadan veya döndürülmeden önce değiştiren hook türü.
Bir callback'i action hook'una bağlar.
Bir action hook'unu tetikler.
Bir callback'i filter hook'una bağlar.
Bir değeri kayıtlı filter callback'lerinden geçirir.
Aynı hook'taki callback'lerin çalışma sırasını belirler.
Hook callback'inin alacağı argüman sayısını belirtir.
İçerik içinde [kod] biçimiyle dinamik çıktı oluşturan yapı.
Sidebar veya widget alanına eklenen tekrar kullanılabilir içerik bileşeni.
Gutenberg editöründeki paragraf, görsel veya özel etkileşimli içerik birimi.
WordPress block editor projesi ve modern düzenleme deneyimi.
İçeriği bloklar üzerinden oluşturan WordPress editörü.
WordPress ile gelen paragraf, heading ve image gibi hazır blok.
JavaScript/React ve PHP ile geliştirilen özel Gutenberg bloğu.
Çıktısı PHP render callback ile request sırasında oluşturulan blok.
Kaydedilmiş HTML içeriği post_content içinde tutulan blok.
Önceden düzenlenmiş birden fazla blok kombinasyonu.
Birden fazla yerde ortak güncellenen blok düzeni.
Header, footer ve template'lerin block editor ile düzenlenmesi yaklaşımı.
Block theme'in tüm site şablon ve stilini düzenleyen yönetim arayüzü.
Site genelindeki renk, tipografi ve block stillerini yöneten sistem.
- PostT
Tarih ve kategori odaklı varsayılan blog içerik türü.
- PageT
Hakkımızda ve iletişim gibi hiyerarşik kalıcı içerik türü.
WordPress içerik kayıtlarının tür sınıflandırması.
Ürün, proje veya üniversite gibi özel içerik türü.
Yeni custom post type özelliklerini kaydeden fonksiyon.
Post kayıtlarını kategori veya etiket gibi sınıflandıran sistem.
Varsayılan hiyerarşik yazı taxonomy'si.
- TagT
Varsayılan hiyerarşik olmayan yazı taxonomy'si.
Özel post type veya içerikler için tanımlanan sınıflandırma.
Yeni custom taxonomy kaydeden fonksiyon.
- TermT
Bir taxonomy içindeki belirli kategori veya etiket kaydı.
Taxonomy term kayıtlarına eklenen özel metadata.
Post veya custom post type kaydına bağlı anahtar-değer özel veri.
İçerik kaydına standart alanlar dışında eklenen veri.
Post, user, term ve comment meta değerlerini yönetme API'si.
Site geneli eklenti ve tema ayarlarını wp_options tablosunda yönetir.
Süreli cache verisini option veya object cache üzerinde saklar.
Yönetim ayar sayfalarını güvenli form ve option yapısıyla oluşturur.
Classic theme ayarlarını canlı önizlemeyle düzenleyen sistem.
Yüklenen görsel, video ve dokümanların yönetildiği alan.
WordPress'te yüklenen medya dosyasını temsil eden post kaydı.
Post veya sayfaya atanmış öne çıkan görsel.
Thumbnail, medium, large veya özel üretilen görsel boyutu.
WordPress'in srcset ve sizes ile uygun görsel boyutunu sunması.
Medya dosyalarının yıl/ay veya özel düzende saklandığı klasör.
- UserT
WordPress hesabı ve kimlik kaydı.
- RoleT
Administrator, editor veya author gibi yetki grubu.
edit_posts veya manage_options gibi tekil WordPress yetkisi.
Site ayarları, kullanıcılar, temalar ve eklentiler üzerinde geniş yetkili rol.
Başka kullanıcıların içerikleri dâhil yayın yönetimi yapabilen rol.
Yazı oluşturabilen ancak doğrudan yayınlayamayan rol.
Temel profil ve korumalı içerik erişimine sahip rol.
Mevcut request'te giriş yapmış kullanıcı.
Form ve URL işlemlerinde niyet doğrulamasıyla CSRF riskini azaltan süreli token.
Kullanıcının belirli işlemi yapma yetkisini current_user_can ile doğrulama.
Girdiyi beklenen veri biçimine temizleme.
Girdinin iş ve format kurallarına uygunluğunu kontrol etme.
Çıktıyı HTML, attribute, URL veya JavaScript bağlamına güvenli yazma.
Basit metin girdisini WordPress kurallarıyla temizler.
Metni güvenli HTML içeriği olarak gösterir.
Değeri HTML attribute içinde güvenli gösterir.
URL çıktısını güvenli biçimde temizler.
WordPress veritabanına query ve prepared statement ile erişim nesnesi.
wp_posts, wp_users, wp_options ve ilişki tablolarından oluşan WordPress veri yapısı.
Post, page, attachment ve custom post type kayıtlarını tutan temel tablo.
Post kayıtlarının özel alanlarını anahtar-değer biçiminde tutar.
Taxonomy term ad ve slug kayıtlarını tutar.
Term'in hangi taxonomy'ye ait olduğunu ve parent bilgisini tutar.
Post kayıtlarıyla taxonomy term'leri arasındaki ilişkiyi tutar.
Kullanıcı hesaplarının temel bilgilerini tutar.
Kullanıcı role, tercih ve özel alanlarını tutar.
Site ayarları, transient ve plugin configuration verilerini tutar.
Her request başlangıcında topluca belleğe alınan option kaydı.
Aynı veritabanında tablo adlarını ayıran önek.
Eklenti özel tablolarını oluşturup yapısal değişiklik uygulayan WordPress fonksiyonu.
Okunabilir URL desenini WordPress query değişkenlerine dönüştürür.
Post ve sayfaların kalıcı, okunabilir URL yapısı.
- SlugT
İçerik URL'sinde kullanılan kısa isim.
Rewrite kural cache'ini yeniden oluşturur; her request'te çalıştırılmamalıdır.
WordPress içerik ve işlemlerine JSON/HTTP üzerinden erişim arayüzü.
WordPress REST API içinde namespace, path ve method ile tanımlanan endpoint.
Özel REST endpoint'lerini eklenti ve sürüm adına göre ayırır.
Özel REST API endpoint'i kaydeder.
REST endpoint'e erişim yetkisini doğrulayan callback.
REST request ve response alanlarının tür ve doğrulama tanımı.
REST request parametre, header ve body bilgilerini taşıyan nesne.
REST endpoint yanıtını status ve header ile temsil eden nesne.
Harici uygulamanın WordPress REST API'ye kullanıcı adına erişmesi için ayrı parola.
WordPress'in eski uzaktan yayın ve entegrasyon protokolü.
Ziyaret istekleriyle tetiklenen WordPress zamanlanmış görev sistemi.
Belirli zaman veya periyotta çalışacak hook kaydı.
WordPress kurulum, kullanıcı, plugin ve veritabanı işlemlerini terminalden yönetme aracı.
wp plugin, wp user veya wp search-replace gibi komut.
Domain veya içerik değerini serialize veriyi koruyarak toplu değiştirme.
Tek WordPress core kurulumu üzerinde birden fazla site yönetme özelliği.
Multisite ağındaki site, kullanıcı, tema ve plugin'leri yöneten panel.
Sitelerin example.com/site biçiminde çalıştığı ağ.
Sitelerin site.example.com biçiminde çalıştığı ağ.
Multisite ağındaki tüm sitelerde aktif edilen eklenti.
Sorgu ve hesaplama sonuçlarını request'ler arasında RAM tabanlı depoda saklama.
Redis veya Memcached ile WordPress object cache'ini request'ler arasında koruma.
Üretilmiş tam HTML yanıtını PHP çalıştırmadan tekrar sunma.
Statik asset'lerin ziyaretçi tarayıcısında saklanması.
Derlenmiş PHP bytecode'un OPcache ile bellekte tutulması.
PHP dosyalarının tekrar derlenmesini azaltan bytecode cache.
WordPress query, hook, HTTP ve PHP hatalarını geliştirme sırasında inceleyen araç.
WP_DEBUG ile PHP uyarı ve WordPress geliştirme mesajlarını etkinleştirme.
Debug mesajlarını wp-content/debug.log dosyasına yazdırma.
Hataların kullanıcı ekranında gösterilip gösterilmemesini belirler.
WordPress yapılandırma, performans ve güvenlik önerilerini gösteren yönetim aracı.
Tarayıcı ile admin arasında periyodik AJAX iletişimi sağlayan API.
wp-admin/admin-ajax.php üzerinden WordPress AJAX işlemi yapma sistemi.
Giriş yapmış kullanıcıların AJAX action hook'u.
Giriş yapmamış kullanıcıların AJAX action hook'u.
CSS ve JavaScript dosyalarını bağımlılık ve sürümle doğru şekilde yükleme.
Frontend veya admin JavaScript dosyasını kuyruğa ekler.
CSS dosyasını kuyruğa ekler.
Script veya style'ın başka asset'lere yükleme bağımlılığını belirtir.
Asset cache invalidation için URL'ye sürüm ekler.
Tema ve eklenti metinlerini farklı dillere çevrilebilir hazırlama.
Çeviri string'lerini tema veya eklentiye göre isim alanında gruplar.
Çevrilebilir metin kataloglarını kullanan uluslararasılaştırma sistemi.
Orijinal ve çevrilmiş metinleri insan tarafından düzenlenebilir biçimde tutar.
WordPress'in hızlı okuduğu derlenmiş binary çeviri dosyası.
WordPress üzerinde ürün, sepet, sipariş ve ödeme özellikleri sağlayan e-ticaret eklentisi.
WooCommerce ürünlerinin saklandığı özel içerik modeli.
WooCommerce sipariş kayıtlarının post veya HPOS özel tablolarında tutulması.
- HPOSO
WooCommerce siparişlerini özel yüksek performanslı tablolarda saklama sistemi.
Ürün, sepet, checkout ve sipariş akışlarına kod bağlama noktası.
WooCommerce checkout'a ödeme sağlayıcı entegrasyonu ekleyen eklenti.
Kargo ücret ve teslimat seçeneği hesaplayan WooCommerce uzantısı.
Core, plugin, theme, kullanıcı ve sunucu katmanlarında koruma uygulamaları.
WordPress çekirdeğinin hata ve güvenlik güncellemesi.
Eklenti sürümünü güvenlik ve özellikler için güncelleme.
Tema sürümünü güncelleme.
Seçilen core, plugin veya theme güncellemelerini otomatik uygulama.
Kullanıcılara yalnızca gereken WordPress capability'lerini verme.
WordPress dosya ve klasörlerinin web server erişim yetkileri.
Admin panelindeki tema ve eklenti dosya editörünü kapatma.
Cookie ve nonce güvenliğini güçlendiren wp-config gizli anahtarları.
Login denemelerini rate limit, MFA veya güvenlik kuralıyla sınırlar.
Gerek yoksa XML-RPC erişimini kapatma veya sınırlandırma.
WordPress database, uploads, theme ve plugin dosyalarının yedeği.
Güncelleme ve değişikliklerin canlıdan ayrı test edildiği kopya site.
WordPress dosya, veritabanı ve domain ayarlarını başka ortama taşıma.
Sitenin arama motorlarından index isteğini geçici engelleyen ayar.
Benzer içerikler arasında tercih edilen WordPress URL'sini belirtir.
WordPress içerik URL'lerini arama motoruna listeler.
Title, description, sitemap, schema ve canonical yönetimini kolaylaştıran eklenti.
WordPress'in içerik backend'i, ayrı frontend'in REST veya GraphQL ile tüketici olduğu mimari.
WordPress içeriklerini GraphQL API üzerinden sunan eklenti.
| Kavram | Seviye | Kısa açıklama |
|---|---|---|
| WordPress | T | PHP ve veritabanı tabanlı açık kaynak içerik yönetim sistemi. |
| CMS | T | İçerik oluşturma, düzenleme, yayınlama ve kullanıcı yönetimi sağlayan sistem. |
| WordPress Core | T | WordPress'in temel yönetim, içerik, kullanıcı ve API kodları. |
| wp-admin | T | WordPress yönetim paneli dizini ve arayüzü. |
| wp-content | T | Tema, eklenti ve yüklenen medya dosyalarının bulunduğu dizin. |
| wp-includes | O | WordPress core kütüphane ve sınıflarının bulunduğu dizin. |
| wp-config.php | T | Veritabanı, salt, debug ve site yapılandırma ayarlarını içeren dosya. |
| Database Prefix | T | WordPress tablo adlarının wp_ gibi başlangıç öneki. |
| Theme | T | Sitenin şablon, stil ve frontend görünümünü belirleyen paket. |
| Classic Theme | T | PHP template dosyaları ve Customizer yaklaşımını kullanan geleneksel tema. |
| Block Theme | O | Site Editor ve HTML block template'leri kullanan modern tema türü. |
| Child Theme | T | Ana temayı değiştirmeden özelleştirme sağlayan alt tema. |
| Parent Theme | T | Child theme'in şablon ve stillerini miras aldığı ana tema. |
| Template | T | Belirli sayfa türünün HTML/PHP yapısını oluşturan dosya. |
| Template Hierarchy | O | WordPress'in istek türüne göre hangi template dosyasını seçeceğini belirleyen sıra. |
| index.php | T | Başka daha özel template bulunmadığında kullanılan son tema şablonu. |
| front-page.php | O | Site ana sayfası için öncelikli template. |
| home.php | O | Blog yazıları listesi sayfası template'i. |
| single.php | T | Tekil blog yazısı template'i. |
| page.php | T | Tekil sayfa template'i. |
| archive.php | T | Kategori, tarih veya post type arşivlerinin genel template'i. |
| category.php | T | Kategori arşiv sayfası template'i. |
| taxonomy.php | O | Custom taxonomy arşivi template'i. |
| single-{post_type}.php | O | Belirli custom post type tekil sayfa template'i. |
| archive-{post_type}.php | O | Belirli custom post type arşiv template'i. |
| 404.php | T | Bulunamayan sayfa template'i. |
| header.php | T | Tema üst alanı ve head açılışını içeren ortak template parçası. |
| footer.php | T | Tema alt alanı ve body kapanışını içeren ortak template parçası. |
| sidebar.php | T | Tema yan alanını içeren ortak template parçası. |
| functions.php | T | Tema özellikleri, hook kayıtları ve yardımcı PHP kodlarının bulunduğu dosya. |
| style.css | T | Tema bilgisi header'ı ve ana stil dosyası. |
| theme.json | O | Block theme ve editor için renk, tipografi, spacing ve stil ayarlarını tanımlar. |
| Template Part | T | Header veya footer gibi tekrar kullanılan şablon bölümü. |
| Loop | T | WordPress sorgusundaki post kayıtlarını sırayla gösteren temel PHP döngüsü. |
| The Loop | T | have_posts ve the_post ile mevcut sorgu kayıtlarını işleyen standart yapı. |
| WP_Query | O | Post, sayfa ve custom post type sorguları oluşturan WordPress sınıfı. |
| Main Query | O | WordPress'in mevcut URL için otomatik oluşturduğu birincil içerik sorgusu. |
| Secondary Query | O | Tema veya eklentinin ek içerik için oluşturduğu bağımsız WP_Query. |
| Query Vars | O | WordPress sorgusunun post type, taxonomy ve pagination gibi parametreleri. |
| pre_get_posts | O | Ana sorgu çalışmadan parametrelerini değiştiren hook. |
| Plugin | T | WordPress'e yeni özellik veya entegrasyon ekleyen bağımsız kod paketi. |
| Must-use Plugin | O | wp-content/mu-plugins içinde otomatik aktif olan ve panelden kapatılamayan eklenti. |
| Plugin Header | T | Eklenti adı, sürüm ve yazar bilgisini ana PHP dosyasında tanımlar. |
| Activation Hook | O | Eklenti aktif edildiğinde kurulum işlemi çalıştırır. |
| Deactivation Hook | O | Eklenti devre dışı bırakıldığında geçici temizleme işlemi çalıştırır. |
| Uninstall Hook | O | Eklenti silinirken kalıcı ayar ve tabloları kontrollü kaldırır. |
| Hook | T | WordPress çalışma akışının belirli noktasına özel kod bağlama sistemi. |
| Action | T | Belirli olayda ek işlem çalıştıran hook türü. |
| Filter | T | Bir değeri kullanılmadan veya döndürülmeden önce değiştiren hook türü. |
| add_action | T | Bir callback'i action hook'una bağlar. |
| do_action | O | Bir action hook'unu tetikler. |
| add_filter | T | Bir callback'i filter hook'una bağlar. |
| apply_filters | O | Bir değeri kayıtlı filter callback'lerinden geçirir. |
| Priority | O | Aynı hook'taki callback'lerin çalışma sırasını belirler. |
| Accepted Args | O | Hook callback'inin alacağı argüman sayısını belirtir. |
| Shortcode | T | İçerik içinde [kod] biçimiyle dinamik çıktı oluşturan yapı. |
| Widget | T | Sidebar veya widget alanına eklenen tekrar kullanılabilir içerik bileşeni. |
| Block | T | Gutenberg editöründeki paragraf, görsel veya özel etkileşimli içerik birimi. |
| Gutenberg | T | WordPress block editor projesi ve modern düzenleme deneyimi. |
| Block Editor | T | İçeriği bloklar üzerinden oluşturan WordPress editörü. |
| Core Block | T | WordPress ile gelen paragraf, heading ve image gibi hazır blok. |
| Custom Block | O | JavaScript/React ve PHP ile geliştirilen özel Gutenberg bloğu. |
| Dynamic Block | O | Çıktısı PHP render callback ile request sırasında oluşturulan blok. |
| Static Block | O | Kaydedilmiş HTML içeriği post_content içinde tutulan blok. |
| Block Pattern | T | Önceden düzenlenmiş birden fazla blok kombinasyonu. |
| Reusable Block / Synced Pattern | T | Birden fazla yerde ortak güncellenen blok düzeni. |
| Full Site Editing | O | Header, footer ve template'lerin block editor ile düzenlenmesi yaklaşımı. |
| Site Editor | O | Block theme'in tüm site şablon ve stilini düzenleyen yönetim arayüzü. |
| Global Styles | O | Site genelindeki renk, tipografi ve block stillerini yöneten sistem. |
| Post | T | Tarih ve kategori odaklı varsayılan blog içerik türü. |
| Page | T | Hakkımızda ve iletişim gibi hiyerarşik kalıcı içerik türü. |
| Post Type | T | WordPress içerik kayıtlarının tür sınıflandırması. |
| Custom Post Type | T | Ürün, proje veya üniversite gibi özel içerik türü. |
| register_post_type | O | Yeni custom post type özelliklerini kaydeden fonksiyon. |
| Taxonomy | T | Post kayıtlarını kategori veya etiket gibi sınıflandıran sistem. |
| Category | T | Varsayılan hiyerarşik yazı taxonomy'si. |
| Tag | T | Varsayılan hiyerarşik olmayan yazı taxonomy'si. |
| Custom Taxonomy | T | Özel post type veya içerikler için tanımlanan sınıflandırma. |
| register_taxonomy | O | Yeni custom taxonomy kaydeden fonksiyon. |
| Term | T | Bir taxonomy içindeki belirli kategori veya etiket kaydı. |
| Term Meta | O | Taxonomy term kayıtlarına eklenen özel metadata. |
| Post Meta | T | Post veya custom post type kaydına bağlı anahtar-değer özel veri. |
| Custom Field | T | İçerik kaydına standart alanlar dışında eklenen veri. |
| Metadata API | O | Post, user, term ve comment meta değerlerini yönetme API'si. |
| Options API | T | Site geneli eklenti ve tema ayarlarını wp_options tablosunda yönetir. |
| Transient API | O | Süreli cache verisini option veya object cache üzerinde saklar. |
| Settings API | O | Yönetim ayar sayfalarını güvenli form ve option yapısıyla oluşturur. |
| Customizer | T | Classic theme ayarlarını canlı önizlemeyle düzenleyen sistem. |
| Navigation Menu | T | Yönetilebilir link hiyerarşisi. |
| Menu Location | T | Temanın header veya footer gibi tanımladığı menü konumu. |
| Media Library | T | Yüklenen görsel, video ve dokümanların yönetildiği alan. |
| Attachment | T | WordPress'te yüklenen medya dosyasını temsil eden post kaydı. |
| Featured Image | T | Post veya sayfaya atanmış öne çıkan görsel. |
| Image Size | T | Thumbnail, medium, large veya özel üretilen görsel boyutu. |
| Responsive Images | O | WordPress'in srcset ve sizes ile uygun görsel boyutunu sunması. |
| Upload Directory | T | Medya dosyalarının yıl/ay veya özel düzende saklandığı klasör. |
| User | T | WordPress hesabı ve kimlik kaydı. |
| Role | T | Administrator, editor veya author gibi yetki grubu. |
| Capability | T | edit_posts veya manage_options gibi tekil WordPress yetkisi. |
| Administrator | T | Site ayarları, kullanıcılar, temalar ve eklentiler üzerinde geniş yetkili rol. |
| Editor | T | Başka kullanıcıların içerikleri dâhil yayın yönetimi yapabilen rol. |
| Author | T | Kendi yazılarını oluşturup yayınlayabilen rol. |
| Contributor | T | Yazı oluşturabilen ancak doğrudan yayınlayamayan rol. |
| Subscriber | T | Temel profil ve korumalı içerik erişimine sahip rol. |
| Current User | T | Mevcut request'te giriş yapmış kullanıcı. |
| Nonce | T | Form ve URL işlemlerinde niyet doğrulamasıyla CSRF riskini azaltan süreli token. |
| Capability Check | T | Kullanıcının belirli işlemi yapma yetkisini current_user_can ile doğrulama. |
| Sanitization | T | Girdiyi beklenen veri biçimine temizleme. |
| Validation | T | Girdinin iş ve format kurallarına uygunluğunu kontrol etme. |
| Escaping | T | Çıktıyı HTML, attribute, URL veya JavaScript bağlamına güvenli yazma. |
| sanitize_text_field | T | Basit metin girdisini WordPress kurallarıyla temizler. |
| esc_html | T | Metni güvenli HTML içeriği olarak gösterir. |
| esc_attr | T | Değeri HTML attribute içinde güvenli gösterir. |
| esc_url | T | URL çıktısını güvenli biçimde temizler. |
| $wpdb | O | WordPress veritabanına query ve prepared statement ile erişim nesnesi. |
| Database Schema | T | wp_posts, wp_users, wp_options ve ilişki tablolarından oluşan WordPress veri yapısı. |
| wp_posts | O | Post, page, attachment ve custom post type kayıtlarını tutan temel tablo. |
| wp_postmeta | O | Post kayıtlarının özel alanlarını anahtar-değer biçiminde tutar. |
| wp_terms | O | Taxonomy term ad ve slug kayıtlarını tutar. |
| wp_term_taxonomy | O | Term'in hangi taxonomy'ye ait olduğunu ve parent bilgisini tutar. |
| wp_term_relationships | O | Post kayıtlarıyla taxonomy term'leri arasındaki ilişkiyi tutar. |
| wp_users | O | Kullanıcı hesaplarının temel bilgilerini tutar. |
| wp_usermeta | O | Kullanıcı role, tercih ve özel alanlarını tutar. |
| wp_options | O | Site ayarları, transient ve plugin configuration verilerini tutar. |
| Autoload Option | O | Her request başlangıcında topluca belleğe alınan option kaydı. |
| Database Prefix | T | Aynı veritabanında tablo adlarını ayıran önek. |
| dbDelta | O | Eklenti özel tablolarını oluşturup yapısal değişiklik uygulayan WordPress fonksiyonu. |
| Rewrite Rule | O | Okunabilir URL desenini WordPress query değişkenlerine dönüştürür. |
| Permalink | T | Post ve sayfaların kalıcı, okunabilir URL yapısı. |
| Slug | T | İçerik URL'sinde kullanılan kısa isim. |
| Flush Rewrite Rules | O | Rewrite kural cache'ini yeniden oluşturur; her request'te çalıştırılmamalıdır. |
| REST API | T | WordPress içerik ve işlemlerine JSON/HTTP üzerinden erişim arayüzü. |
| REST Route | T | WordPress REST API içinde namespace, path ve method ile tanımlanan endpoint. |
| Namespace | O | Özel REST endpoint'lerini eklenti ve sürüm adına göre ayırır. |
| register_rest_route | O | Özel REST API endpoint'i kaydeder. |
| Permission Callback | T | REST endpoint'e erişim yetkisini doğrulayan callback. |
| Schema | O | REST request ve response alanlarının tür ve doğrulama tanımı. |
| WP_REST_Request | O | REST request parametre, header ve body bilgilerini taşıyan nesne. |
| WP_REST_Response | O | REST endpoint yanıtını status ve header ile temsil eden nesne. |
| Application Password | O | Harici uygulamanın WordPress REST API'ye kullanıcı adına erişmesi için ayrı parola. |
| XML-RPC | O | WordPress'in eski uzaktan yayın ve entegrasyon protokolü. |
| WP-Cron | T | Ziyaret istekleriyle tetiklenen WordPress zamanlanmış görev sistemi. |
| Cron Event | T | Belirli zaman veya periyotta çalışacak hook kaydı. |
| WP-CLI | T | WordPress kurulum, kullanıcı, plugin ve veritabanı işlemlerini terminalden yönetme aracı. |
| WP-CLI Command | T | wp plugin, wp user veya wp search-replace gibi komut. |
| Search Replace | O | Domain veya içerik değerini serialize veriyi koruyarak toplu değiştirme. |
| Multisite | O | Tek WordPress core kurulumu üzerinde birden fazla site yönetme özelliği. |
| Network Admin | O | Multisite ağındaki site, kullanıcı, tema ve plugin'leri yöneten panel. |
| Subdirectory Multisite | O | Sitelerin example.com/site biçiminde çalıştığı ağ. |
| Subdomain Multisite | O | Sitelerin site.example.com biçiminde çalıştığı ağ. |
| Network-activated Plugin | O | Multisite ağındaki tüm sitelerde aktif edilen eklenti. |
| Object Cache | O | Sorgu ve hesaplama sonuçlarını request'ler arasında RAM tabanlı depoda saklama. |
| Persistent Object Cache | O | Redis veya Memcached ile WordPress object cache'ini request'ler arasında koruma. |
| Page Cache | T | Üretilmiş tam HTML yanıtını PHP çalıştırmadan tekrar sunma. |
| Browser Cache | T | Statik asset'lerin ziyaretçi tarayıcısında saklanması. |
| Opcode Cache | O | Derlenmiş PHP bytecode'un OPcache ile bellekte tutulması. |
| OPcache | O | PHP dosyalarının tekrar derlenmesini azaltan bytecode cache. |
| Query Monitor | O | WordPress query, hook, HTTP ve PHP hatalarını geliştirme sırasında inceleyen araç. |
| Debug Mode | T | WP_DEBUG ile PHP uyarı ve WordPress geliştirme mesajlarını etkinleştirme. |
| WP_DEBUG_LOG | T | Debug mesajlarını wp-content/debug.log dosyasına yazdırma. |
| WP_DEBUG_DISPLAY | T | Hataların kullanıcı ekranında gösterilip gösterilmemesini belirler. |
| Site Health | T | WordPress yapılandırma, performans ve güvenlik önerilerini gösteren yönetim aracı. |
| Heartbeat API | O | Tarayıcı ile admin arasında periyodik AJAX iletişimi sağlayan API. |
| Admin Ajax | T | wp-admin/admin-ajax.php üzerinden WordPress AJAX işlemi yapma sistemi. |
| wp_ajax Action | O | Giriş yapmış kullanıcıların AJAX action hook'u. |
| wp_ajax_nopriv Action | O | Giriş yapmamış kullanıcıların AJAX action hook'u. |
| Enqueue | T | CSS ve JavaScript dosyalarını bağımlılık ve sürümle doğru şekilde yükleme. |
| wp_enqueue_script | T | Frontend veya admin JavaScript dosyasını kuyruğa ekler. |
| wp_enqueue_style | T | CSS dosyasını kuyruğa ekler. |
| Dependency Handle | O | Script veya style'ın başka asset'lere yükleme bağımlılığını belirtir. |
| Version Parameter | T | Asset cache invalidation için URL'ye sürüm ekler. |
| Localization | T | Tema ve eklenti metinlerini farklı dillere çevrilebilir hazırlama. |
| Text Domain | T | Çeviri string'lerini tema veya eklentiye göre isim alanında gruplar. |
| gettext | O | Çevrilebilir metin kataloglarını kullanan uluslararasılaştırma sistemi. |
| PO File | T | Orijinal ve çevrilmiş metinleri insan tarafından düzenlenebilir biçimde tutar. |
| MO File | T | WordPress'in hızlı okuduğu derlenmiş binary çeviri dosyası. |
| WooCommerce | T | WordPress üzerinde ürün, sepet, sipariş ve ödeme özellikleri sağlayan e-ticaret eklentisi. |
| Product Post Type | O | WooCommerce ürünlerinin saklandığı özel içerik modeli. |
| Order Storage | O | WooCommerce sipariş kayıtlarının post veya HPOS özel tablolarında tutulması. |
| HPOS | O | WooCommerce siparişlerini özel yüksek performanslı tablolarda saklama sistemi. |
| WooCommerce Hook | O | Ürün, sepet, checkout ve sipariş akışlarına kod bağlama noktası. |
| Payment Gateway Plugin | O | WooCommerce checkout'a ödeme sağlayıcı entegrasyonu ekleyen eklenti. |
| Shipping Method Plugin | O | Kargo ücret ve teslimat seçeneği hesaplayan WooCommerce uzantısı. |
| WordPress Security | T | Core, plugin, theme, kullanıcı ve sunucu katmanlarında koruma uygulamaları. |
| Core Update | T | WordPress çekirdeğinin hata ve güvenlik güncellemesi. |
| Plugin Update | T | Eklenti sürümünü güvenlik ve özellikler için güncelleme. |
| Theme Update | T | Tema sürümünü güncelleme. |
| Auto Update | T | Seçilen core, plugin veya theme güncellemelerini otomatik uygulama. |
| Least Privilege | T | Kullanıcılara yalnızca gereken WordPress capability'lerini verme. |
| File Permission | T | WordPress dosya ve klasörlerinin web server erişim yetkileri. |
| Disable File Editing | O | Admin panelindeki tema ve eklenti dosya editörünü kapatma. |
| Security Salt | O | Cookie ve nonce güvenliğini güçlendiren wp-config gizli anahtarları. |
| Brute Force Protection | T | Login denemelerini rate limit, MFA veya güvenlik kuralıyla sınırlar. |
| XML-RPC Protection | O | Gerek yoksa XML-RPC erişimini kapatma veya sınırlandırma. |
| Backup | T | WordPress database, uploads, theme ve plugin dosyalarının yedeği. |
| Staging Site | T | Güncelleme ve değişikliklerin canlıdan ayrı test edildiği kopya site. |
| Migration | T | WordPress dosya, veritabanı ve domain ayarlarını başka ortama taşıma. |
| Search Engine Visibility | T | Sitenin arama motorlarından index isteğini geçici engelleyen ayar. |
| Canonical | T | Benzer içerikler arasında tercih edilen WordPress URL'sini belirtir. |
| Sitemap | T | WordPress içerik URL'lerini arama motoruna listeler. |
| SEO Plugin | T | Title, description, sitemap, schema ve canonical yönetimini kolaylaştıran eklenti. |
| Headless WordPress | O | WordPress'in içerik backend'i, ayrı frontend'in REST veya GraphQL ile tüketici olduğu mimari. |
| WPGraphQL | O | WordPress içeriklerini GraphQL API üzerinden sunan eklenti. |
Bölüm uygulamaları
Bu bölümü bitirmeden önce şunları deneyin veya açıklayın.
- Custom post type, custom taxonomy, meta alanları ve REST endpoint'i olan küçük bir WordPress eklentisi geliştirin.
- Bir temada template hierarchy ile ürün/proje arşiv ve tekil sayfalarını hazırlayın.
- WordPress yavaşlık sorununu page cache, object cache, autoload options, ağır query ve asset açısından inceleme kontrol listesi oluşturun.